Νέες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος στέγασης προωθεί η κυβέρνηση με το «Σπίτι μου ΙΙΙ», με επιδοτήσεις ανακαίνισης που μπορούν να φτάσουν έως το 95%, φορολογικές απαλλαγές για ιδιοκτήτες κατοικιών και περιορισμούς στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις, σε μια προσπάθεια να αυξηθούν οι διαθέσιμες κατοικίες και να περιοριστούν οι πιέσεις στα ενοίκια.
Το πρόβλημα στέγασης βρίσκεται στο επίκεντρο ενός σχεδιασμού 11 μέτρων που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» ύψους 2 δισ. ευρώ, την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών και την επιστροφή ενοικίου στους δικαιούχους στα τέλη Νοεμβρίου, ενώ πρόσθετες φορολογικές ρυθμίσεις προβλέπονται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ που αναμένεται να προωθηθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον Νοέμβριο.
Οι παρεμβάσεις θα εφαρμοστούν σταδιακά, καθώς ορισμένα μέτρα βρίσκονται ήδη σε ισχύ, άλλα αναμένουν την ενεργοποίηση των σχετικών διαδικασιών και ορισμένα προγραμματίζονται για το 2027.
Τα μέτρα για τη στέγαση
1)Ανακαινίσεις κατοικιών με επιδότηση έως 95%
Ενισχύσεις έως 36.000 ευρώ για εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης προβλέπει το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», με δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες.
Το πρόγραμμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ, μέσω του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ ο Οδηγός Εφαρμογής δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου.
Η βασική επιδότηση κυμαίνεται μεταξύ 70% και 80%, ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία, ενώ με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις μπορεί να αυξηθεί στο 85% και στο 95% αντίστοιχα.
Η υποβολή αιτήσεων δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, καθώς η πλατφόρμα θα ενεργοποιηθεί πρώτα για τις κλειστές κατοικίες και στη συνέχεια για όσες χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν.
Μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, εκ των οποίων 14.000 αφορούν κλειστά ακίνητα και 80.000 ιδιοκατοικούμενες κατοικίες, χωρίς η έκδοση της βεβαίωσης να σημαίνει αυτόματη έγκριση χρηματοδότησης.
Για τις κλειστές κατοικίες προβλέπεται δυνατότητα ιδιοκατοίκησης ή εκμίσθωσης ως κύριας κατοικίας μετά την ανακαίνιση.
2)Αφορολόγητα ενοίκια για 36 μήνες σε κλειστά ακίνητα
Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027 παρατείνεται η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για τα μισθώματα των πρώτων 36 μηνών, όταν επιλέξιμες κατοικίες διατίθενται στη μακροχρόνια μίσθωση.
Η ρύθμιση αφορά ακίνητα έως 120 τ.μ., με επιπλέον 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο παιδί του ενοικιαστή πέραν των δύο, και μισθώσεις διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών.
Κατά κανόνα, το ακίνητο θα πρέπει να παρέμενε κενό ή να μην είχε χρησιμοποιηθεί ως κατοικία τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη, ενώ στο μέτρο μπορούν να ενταχθούν και κατοικίες που είχαν χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση το προηγούμενο φορολογικό έτος.
Ειδική πρόβλεψη επιτρέπει μισθώσεις διάρκειας τουλάχιστον έξι συνεχόμενων μηνών σε γιατρούς και νοσηλευτές του Δημοσίου, εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και ένστολους.
Η απαλλαγή συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις και η παράτασή της περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ.
3)Παρατείνονται οι περιορισμοί στα νέα Airbnb
Το 2027 θα συνεχιστεί η απαγόρευση νέων εγγραφών ακινήτων για βραχυχρόνια μίσθωση σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Το μέτρο καλύπτει τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και το πρώτο δημοτικό διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης, με στόχο να περιοριστεί η μεταφορά κατοικιών από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση.
Οι περιορισμοί αφορούν αποκλειστικά νέες καταχωρίσεις στις συγκεκριμένες περιοχές και όχι τη γενική απαγόρευση των υφιστάμενων καταλυμάτων.
4)«Σπίτι μου ΙΙΙ» με δάνεια έως 230.000 ευρώ
Τον Ιανουάριο του 2027 προγραμματίζεται η έναρξη του νέου στεγαστικού προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ», συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το πρόγραμμα θα παρέχει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια, με τα ανακοινωμένα όρια να προβλέπουν ηλικία δικαιούχων έως 55 ετών, εμπορική αξία κατοικίας έως 300.000 ευρώ και μέγιστο δάνειο 230.000 ευρώ, που θα μπορεί να καλύπτει έως το 90% της αξίας του ακινήτου.
Παράλληλα, προβλέπεται διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων για οικογένειες με παιδιά και δυνατότητα αγοράς μεγαλύτερων κατοικιών για πολύτεκνες οικογένειες.
5)Περισσότερες κοινωνικές κατοικίες από δημόσια ακίνητα
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η δημιουργία 2.350 ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, προβλέπονται περίπου 450 κατοικίες από την ανακαίνιση δημόσιων κτιρίων, ενώ μέσω της κοινωνικής αντιπαροχής σχεδιάζεται η αξιοποίηση των πρώτων οκτώ δημόσιων ακινήτων.
Οι συγκεκριμένες κατοικίες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο του προγραμματισμού και δεν έχουν παραδοθεί.
6)Φορολογικά κίνητρα για κατασκευές κατοικιών προς ενοικίαση
Νέα φορολογική ενίσχυση σχεδιάζεται για την κατασκευή κτιρίων που θα προορίζονται για μακροχρόνια μίσθωση, στο πλαίσιο του μοντέλου «build to rent».
Στόχος είναι να προστεθούν εκατοντάδες νέες κατοικίες στην αγορά ενοικίων, ωστόσο δεν έχουν ακόμη καθοριστεί οι όροι εφαρμογής, το ύψος του κινήτρου και η ημερομηνία έναρξης.
7)Επιστροφή ενοικίου στις 30 Νοεμβρίου
Στις 30 Νοεμβρίου προβλέπεται να καταβληθεί η επιστροφή ενοικίου στους δικαιούχους, με βάση τα μισθώματα που κατέβαλαν κατά το φορολογικό έτος 2025 και τους μήνες για τους οποίους πλήρωναν ενοίκιο.
Για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια προβλέπεται διπλή επιστροφή, δηλαδή καταβολή διπλάσιου ποσού.
8)Νέος φορολογικός συντελεστής 25% στα εισοδήματα από ενοίκια
Για τα εισοδήματα από ακίνητα του φορολογικού έτους 2026 προβλέπεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για το τμήμα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ.
Η φορολογική ελάφρυνση αποσκοπεί στη δημιουργία κινήτρων για τη διάθεση περισσότερων ακινήτων προς ενοικίαση, ενώ επιδιώκεται και η δυνατότητα μεταφοράς μέρους του φορολογικού οφέλους στους ενοικιαστές μέσω χαμηλότερων μισθωμάτων.
9)Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε περισσότερους οικισμούς
Από το 2027 διευρύνεται η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Από τη ρύθμιση εξαιρείται η Αττική, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και φορολογητέα αξία πλήρους κυριότητας έως 400.000 ευρώ, ενώ η απαλλαγή δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε όλα τα ακίνητα κάθε ιδιοκτήτη.
10)Παράταση φορολογικών κινήτρων για ανακαινίσεις και νέες οικοδομές
Μέχρι το τέλος του 2027 παρατείνονται τρεις φορολογικές ρυθμίσεις που αφορούν την αγορά ακινήτων: η μείωση φόρου για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, η αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και η αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις.
Όσο βρίσκεται σε ισχύ η αναστολή ΦΠΑ, ο κατασκευαστής υποβάλλει σχετική αίτηση και στις αντίστοιχες μεταβιβάσεις εφαρμόζεται φόρος μεταβίβασης 3% αντί ΦΠΑ.
11)Αύξηση φόρου μεταβίβασης στο 15% για αγοραστές εκτός ΕΕ και ΕΟΧ
Από την 1η Ιουλίου 2027 προβλέπεται αύξηση του φόρου μεταβίβασης κατοικιών από 3% σε 15% για φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Η παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό των μαζικών αγορών ακινήτων από επενδυτές του εξωτερικού, μεταξύ άλλων από τη Μέση Ανατολή και την Κίνα.
Οι παρεμβάσεις συνδυάζουν οικονομική ενίσχυση για ανακαινίσεις, στεγαστικά δάνεια, φορολογικά κίνητρα και περιορισμούς σε συγκεκριμένες κατηγορίες συναλλαγών, με κοινό στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των νοικοκυριών σε προσιτή στέγη.
